ಮರಿಯ ಹೊಕ್ಕಳು ಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕದಿಂದ ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಒಂದು ಇಂಚು ಹೊಕ್ಕಳ ಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಶುಚಿಯಾದ ದಾರದಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ತದನಂತರ ಕೆಳಗೆ ಹೊಸ ಬ್ಲೇಡಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಶುಚಿಯಾದ ಕತ್ತರಿಯಿಂದ ಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಆ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕಗಳಾದಂತಹ ಪೋವಿಡಿನ್ ಅಯೋಡಿನ್ ಅಥವಾ ಡೆಟಾಲನ್ನು ಹಚ್ಚಬೇಕು. ಹೊಕ್ಕುಳಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಅಯೋಡಿನ್ ದ್ರಾವಣದ ಟಿಂಚರನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದರಿಂದ ರೋಗಕಾರಕ ಜೀವಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಕ್ಕಳು ಹುಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಗಿಣ್ಣು ಹುಣ್ಣನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಅಯೋಡಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಹೊಕ್ಕುಳವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡಲು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಯ ಒಣಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಜಂತುಗಳಿಂದ ಮರಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತವಾಗುದಲ್ಲದೇ, ಸಾವಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮರಿಗಳನ್ನು ಜಂತುಗಳ ಪೀಡೆಯಿಂದ ದೂರವಿಡುವದು ಜಾಣತನವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದ್ದಕ್ಕೂ ತಜ್ಞಪಶು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಔಷಧಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಇದು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಅಂಶ. ಮಂದೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ, ರೋಗ ಭಯ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ರೋಗಗಳು ಮುಂತಾದ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಲಸಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುವ ಮರಿ ಮತ್ತು ಆಡುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹಾಕಬೇಕು. ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಿತಾಂಶ ದೊರೆಯಲು ಲಸಿಕೆಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಶೇಖರಣೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ಅವಶ್ಯಕ. ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ “ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ ವಿಮೆ” ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗಂಡುಗಳ ವಿವೇಚನಾರಹಿತ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಂಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮರಿಗಳು ಸೌಮ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸದ ಗುಣಧರ್ಮ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮರಿಗಳು 3-4 ವಾರದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ ಕಸಿ ಮಾಡುವದು ಉತ್ತಮ. ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳಿಂದ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕಸಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಗಂಡು ಮರಿಗಳನ್ನು 6 ತಿಂಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಿದ್ದರೆ ಅವಶ್ಯಕವಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಮರಿಗಳನ್ನು ಕೊಬ್ಬಿಸಲು ಇಡುವುದಾದರೆ 4 ತಿಂಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹೆಣ್ಣು ಮರಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು.
ಬುರ್ಡಿಝಾ ಪಿನ್ಸರ / ಇಮ್ಯಾಸ್ಕುಲೋಟೋಮ್, ರಬ್ಬರ್ ಬ್ಯಾಂಡ ಉಪಯೋಗಿಸಿವುದು. ಎಲಾಸ್ಟ್ರೇಟರ್ ವಿಧಾನವು ನೋವುರಹಿತ ಮತ್ತು ರಕ್ತರಹಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ವೃಷಣಗಳ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಸ್ಕ್ರೋಟಮ್ನ ಬೇರಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಬಿಗಿಯಾದ ರಬ್ಬರ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಇರಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಶಸ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮೂಲಕ ಕಸಿ ಮಾಡುವದನ್ನು ತಜ್ಞ ಪಶು ವೈದ್ಯರಿಂದ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುವಾಗ ಕೋಡುಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಕೋಡಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ದೈರ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮುಂಗೋಪಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇತರೆ ಆಡುಗಳ ಹೋತಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಾದಾಡುವದು, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಗಾಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವದು, ಕೋಡು ಮುರಿದುಕೊಳ್ಳುವದು, ಕೋಡಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಿರುಕಳ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕುರಿ ಆಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಡು ಚಿಗುರನ್ನು ಚಿಕ್ಕಿದಿರುವಾಗಲೇ ತೆಗೆದರೆ ಈ ಕಿರುಕುಳದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮರಿ ಚಿಕ್ಕದಿರುವಾಗ ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಪೋಟ್ಯಾಶ , (ಪೋಟ್ಯಾಶಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೆಡ್) ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಕೋಡಿನ ಚಿಗುರು ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಇಲೆಕ್ಟಿçಕ್ ಡಿಹಾರ್ನರನ್ನು ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕೋಡು ಚಿಗುರು ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಇದನ್ನು ತಜ್ಞ ಪಶು ವೈದ್ಯರಿಂದ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
ತಾಯಿಯ ಸಾವಿನಿಂದ ಮರಿಯು ತಬ್ಬಲಿಯಾದರೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಬಹುದು.
| ಬಾ | ಕೋ | ಕಿ.ದ | ದ | ||
|---|---|---|---|---|---|
| ಹಾಲು ಹಲ್ಲುಗಳು | 0 4 |
0 0 |
3 3 |
3 0 |
=26 |
| ಪ್ರೌಢ ಹಲ್ಲುಗಳು | 0 4 |
0 0 |
3 3 |
3 3 |
=32 |
ಬಾ- ಬಾಚಿ ಹಲ್ಲು, ಕೋ- ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು, ಕಿ.ದ –ಕಿರು ದವಡೆ ಹಲ್ಲು, ದ- ದವಡೆ ಹಲ್ಲು.
ಆಡುಗಳ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಬಾಚಿ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಮರಿ ಹುಟ್ಟುವಾಗ 2 ಅಥವಾ 4 ಹಾಲು ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮರಿ 1-2 ತಿಂಗಳಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ 4 ಜತೆ ಹಾಲು ಹಲ್ಲುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
| ವಯಸ್ಸು | ಹಾಲು ಹಲ್ಲು | ಪ್ರೌಢ ಹಲ್ಲು |
|---|---|---|
| ಹುಟ್ಟುವಾಗ | 0-2 ಜೊತೆ | - |
| 6-10 ತಿಂಗಳು | 4 ಜೊತೆ | - |
| 14-20 ತಿಂಗಳು (1) | 3 ಜೊತೆ | ಒಂದು ಜೊತೆ |
| 21-25 ತಿಂಗಳು (2) | 2 ಜೊತೆ | 2 ಜೊತೆ |
| 26-30 ತಿಂಗಳು (3) | 1 ಜೊತೆ | 3 ಜೊತೆ |
| 30-40 ತಿಂಗಳು (4) | - | 4 dvÉ |
ಹೀಗೆ ಪ್ರೌಢ ಬಾಚಿ ಹಲ್ಲುಗಳು 04 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಬಾಚಿ ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲ್ಲುಗಳು ಸವೆಯುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆಡುಗಳ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಬಹುದು.
ಉತ್ತಮ ಹಿಂಡಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕುರಿಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಧೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಇದು ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಹಿಂಡನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 10-20 ಪ್ರತಿಶತ ವಧೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಿಂಡಿನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹಿಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕುರಿಮರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುರಿಮರಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಚ್ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಚ್ಚೆ ಹಾಕುವುದು ಸಹ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಮಾಡಿದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೋಹ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಇಯರ್-ಟ್ಯಾಗ್ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿವೆ, ಆದರೂ ಅವು ಚಿಕ್ಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೇಕೆಯ ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದುಬಾರಿ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಇಯರ್ ಟ್ಯಾಗ್ಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಂಚರ್ ಅಥವಾ ಲೇಪಕ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೋರ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಮೇಕೆಯನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಬೇಕು. ಕಾಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿ ರೋಗ ಮತ್ತು ಕಾಲು ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯಂತಹ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಜಮೀನಿನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಸ್ನಾನವನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸಬಹುದು.
